Marş dinamosunun kontrol edilmesi - Sorun giderme konusunda bir yardım

Marş dinamosunun (marş motorunun) kontrol edilmesi

İçten yanmalı bir motor kendi kendine çalışamadığından, yola elverişli bir otomobil için, aynı zamanda marş dinamosu olarak da adlandırılan işlevsel bir marş motoru, vazgeçilmez bir bileşendir. Arızalar, örneğin hatalı bağlantılardan, arızalı manyetik şalterlerden veya hasarlı bir kavrama dişlisinden kaynaklanabilir. Olası arızalar ve bireysel durumlarda bunları nasıl çözebileceğiniz hakkında her şeyi burada bulabilirsiniz.

Çalışmalarında araç servislerine profesyonel destek sağlamak için, aşağıdaki teknik bilgiler ve uygulamaya yönelik ipuçları HELLA tarafından hazırlanmıştır. Bu web sitesinde sağlanan bilgiler, yalnızca uygun şekilde eğitilmiş uzman personel tarafından kullanılmalıdır.

Marş dinamosu

İçten yanmalı motorlar kendi kuvvetleriyle çalışamazlar, aksine harici enerji ile başlatılmaları gerekir. Bu başlatma işlemi elektriksel, hidrolik veya pnömatik olarak gerçekleştirilebilir.

Çoğu durumda motorlu araçlarda genellikle marş motoru veya marş dinamosu olarak adlandırılan elektromotorlar kullanılır. Başlatma işlemi sırasında yüksek sürtünme ve sıkıştırma dirençlerinin üstesinden gelinmesi gerektiğinden, doğru akım seri sarımlı motor, yüksek başlangıç torku nedeniyle marş motoru olarak özellikle uygundur.

Marş dinamosunun yapısı çalışma prensibi

Bir marş motoru, genellikle aşağıdaki tertibatlardan oluşur:

Elektrikli marş motoru
Kavrama rölesi (manyetik şalter)
Kavrama dişlisi ile tahrik yatağı

Elektrikli marş motoru, prensip olarak kutup pabuçlarının, ikaz bobinlerinin ve daimi mıknatısların içerisine yerleştirildiği boru şeklindeki bir kutup muhafazasından oluşur. Bu kutup muhafazasının içerisinde endüvi sargısıyla birlikte elektrikli endüvi bulunur. Manyetik şalter olarak da adlandırılan kavrama rölesi, röle ve içeri sürme mıknatısının bir birleşimidir ve üst tarafta tahrik yatağına monte edilmiştir. Tahrik yatağında pinyon dişlisi ile birlikte kavrama dişlisi, tek yönlü kavrama, ayırma kolu, kavrama ve ayırma yayı bulunur.

Marş dinamosu nasıl çalışır?

Kontak anahtarı üzerinden motor çalıştırılarak, kavrama rölesi tetiklenir. Çekme ve tutma bobinlerinden geçen akım akışı tarafından röle endüvisi çekilir. Bunun sonucunda ayırma kolu tetiklenir ve pinyon dişlisiyle birlikte kavrama ünitesini ve tek yönlü kavramayı motor volanının dişli çerçevesine doğru iter. Pinyon dişlisi tam olarak yerine oturduğunda, kavrama rölesindeki kontak köprüsü marş motorunun ana akım devresini kapatır. Marş motoru çalıştırılır ve döner.

Marş dinamolarının arızalanmasına yol açan genel nedenler

Marş motorunun hatalı fonksiyonunun farklı nedenleri olabilir:

Elektrik bağlantılarının hatalı olması
Manyetik şalterin (kavrama rölesi) zor çalışıyor veya arızalı olması
Elektromotorun elektriksel olarak arızalı olması
Kavrama dişlisinin, marş motoru pinyon dişlisinin veya tek yönlü kavramanın hasar görmüş olması

Marş motoruna kusursuz bir voltaj beslemesinin sağlanması, başarılı bir çalışma için ön koşuldur. Arıza teşhisinin bir parçası olarak, araç aküsünün ve marş motorunun artı kutbu ve toprak beslemesinin kontrolü de dahil edilmelidir.

Marş dinamosunun kontrol edilmesi - olası arıza nedenleri ve sorunların çözüm yolları

Marş motorundaki elektrik arızaları çoğunlukla aşırı yüklenmeden kaynaklanır. Bu, alan ve endüvi sargılarındaki toprak ve sargı kısa devrelerinde, fakat bazen de kontrol elemanlarının (manyetik şalterler) bobinlerinde fark edilebilir hale gelebilir. Kömür fırçalar ve kolektörler çok yüksek yüklere maruz kalırlar ve alternatörde olduğundan daha fazla hataya eğilimlidirler. Örneğin, alternatör içerisindeki sıkışan kömür fırçalar herhangi bir voltaj oluşturmaz ve böylece alternatörün yükünü hafifletirken, bu durum yüksek akımlar nedeniyle marş motorunda ciddi elektrik arklarının oluşmasına yol açar. Bunun sonucunda kolektör ekseriyetle tahrip olur. Arıza arama işlemi için bir multimetre ve pens ampermetre gereklidir. Fakat sesle algılamayla da hata kaynaklarının (örneğin pinyon dişlisi) yeri belirlenebilir. Lütfen teknik bilgileri de dikkate alın: " Topraklama (31) ".

Kontak anahtarı devreye sokulduğunda marş motoru dönmüyor.

Nedeni̇:	Çözüm:
Aydınlatmayı (kısa huzmeli far) açın.
Aydınlatma zayıf veya işlevsiz = Kablo veya topraklama bağlantısı kesilmiş Gevşek veya oksitlenmiş bağlantılar nedeniyle yetersiz akım akışı Akü deşarj olmuş Alternatör arızalı	Akü kablolarını ve bağlantıları kontrol edin Akü kutuplarını ve kelepçeleri temizleyin Marş motoru, akü ve topraklama arasında elektrik emniyetli bir bağlantı oluşturun Akü voltajını ölçün Aküyü kontrol edin, gerekiyorsa şarj edin, değiştirin Alternatörü kontrol edin
Manyetik şalter çekmiyor: Marş motoru üzerindeki Terminal 30 ve 50’yi köprüleyin, Marş motoru çalışıyor/kavrama yapıyor = Kontak anahtarı arızalı veya kablo kesilmiş	Kontak anahtarını değiştirin Kesintiyi giderin
Manyetik şalter çekiyor: Akü kablosunu marş motoru üzerindeki Terminal 30’dan sökün ve doğrudan bağlantı terminali 30’un altındaki kontak vidasına yerleştirin. Marş motoru çalışıyor = Manyetik şalterin kontakları kirlenmiş veya aşınmış	Manyetik şalteri ve kontakları temizleyin/değiştirin

Akü kablosu doğrudan bağlantı terminali 30’un altındaki kontak vidasına yerleştirildiğinde marş motoru dönmüyor veya marş motoru çok yavaş dönüyor ya da motoru çevirmiyor.

Nedeni̇:	Çözüm:
Kömür fırçalar yıpranmış	Kömür fırçaları değiştirin
Kömür fırçalar sıkışıyor	Kömür fırçaları ve fırça tutucuların kılavuzlarını temizleyin
Yaylar yeterli gerginliğe sahip değil. Kömür fırçalar takılı değil	Yayları değiştirin
Kolektör kirlenmiş	Kolektörü temizleyin
Kolektör yivlenmiş veya yanmış	Marş motorunu elden geçirin veya değiştirin
Endüvi veya alan sargısı arızalı	Marş motorunu elden geçirin veya değiştirin

Marş motoru kavrama yapıyor ve içeri çekiliyor. Motor yalnızca sarsılarak dönüyor veya hiç dönmüyor.

Nedeni̇:	Çözüm:
Akü deşarj olmuş	Aküyü şarj edin, kontrol edin
Gevşek veya oksitlenmiş bağlantılar nedeniyle zayıf akım geçişi	Akü kutuplarını ve bağlantıları temizleyin ve sıkın
Kömür fırçalar sıkışıyor	Kömür fırçaları ve fırça tutucuların kılavuzlarını temizleyin
Kömür fırçalar aşınmış	Kömür fırçaları değiştirin
Kolektör kirlenmiş	Kolektörü temizleyin
Kolektör yivlenmiş veya yanmış	Marş motorunu elden geçirin veya değiştirin
Endüvi veya alan sargısı arızalı	Marş motorunu elden geçirin veya değiştirin

Tahrik pinyonu ayrılmıyor. Marş motoru kavrama yapıyor ve içeri çekiliyor. Motor yalnızca sarsılarak dönüyor veya hiç dönmüyor.

Nedeni̇:	Çözüm:
Tahrik pinyonu arızalı	Tahrik pinyonunu değiştirin
Motor volanındaki halka dişlisi arızalı	Halka dişliyi düzeltin, gerekiyorsa değiştirin

Tahrik pinyonu ayrılmıyor.

Nedeni̇:	Çözüm:
Pinyon veya helisel dişli kirlenmiş veya hasarlı	Marş motorunu elden geçirin, gerekiyorsa değiştirin
Manyetik şalter arızalı	Manyetik şalteri değiştirin
Geri çekme yayları aşınmış veya kırılmış	Geri çekme yaylarını değiştirin