Doğru far ayarı çok önemli ve genellikle hafife alınan bir güvenlik kriteridir. Farlar çok alçağa ayarlanmışsa, karanlıkta görüş alanı sınırlıdır. Çok yüksekse, diğer yol kullanıcılarının gözünü kamaştırır ve görüşünü ortadan kaldırırlar. Bu sayfada, doğru far ayarı için hangi gereksinimlerin karşılanması gerektiğini ve hem klasik hem de modern aydınlatma sistemlerinin nasıl kontrol edildiğini öğreneceksiniz.
Temel olarak far ayar cihazları bu işlem sırasında yukarıda açıklanan 10 metre duvarını simüle ederler. Optik kutu içerisine monte edilmiş olan mercek, öngörülen 10 m'lik ölçüm hattını sadece 50 cm'ye indirir.
Böylece örneğin yüksek yer gereksinimi ve uygun bir duvar gibi dezavantajlar ortadan kalkmaktadır. Atölye zemini gerekli toleranslara sahip olduğu sürece, far ayar cihazı esnek bir şekilde diğer alanlarda da kullanılabilmektedir.
Doğru bir far ayarı için, zeminin yapısı ve durumu temel bir öneme sahiptir. Bu nedenle, "test alanının" tam olarak tanımlandığı ve izin verilen toleransların belirtildiği ayrı bir standart (DIN ISO 10604) bulunmaktadır.
Bu toleranslara uyulmadığı takdirde, en küçük sapmalar dahi ışık dağılımına büyük oranda etki etmektedir.
Bir hesaplama örneği bunu açıkça göstermektedir:
Bu, doğru bir test alanının ışık dağılımı üzerinde ne kadar önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir, çünkü karşıdan gelen trafiğin gözünü kamaştırma ile yarı karanlıkta hareket etmeyi sadece milimetreler belirlemektedir.
Far ayarında önemli olan sadece zemin özelliği değildir. Aracın da aynı şekilde teste hazırlanması gerekmektedir.
Aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:
Zemin yapısının düzgün olması sağlandıktan ve araç hazır hale getirildikten sonra, tam bir ayar için far ayar cihazının araca hizalanması gerekmektedir:
Son madde olarak, cihaz üzerinde “ön eğim” ayarlanır. Bu, farın parlaklık-koyuluk sınırının eğim açısına karşılık gelir. Ön eğim % olarak verilir ve genellikle far üzerinde bulunur; bkz. Şekil 6.
Örneğin %1, kısa hüzmenin 10 m’lik bir menzilde 10 cm eğimli olduğu anlamına gelir. Test ekranı, kadran çarkı kullanılarak doğru yüzdeye ayarlanır; bkz. Şekil 7.
Burada, farklı araç tipleri için ana ayar ölçülerine sahip iki ayar tablosu bulunmaktadır.
| Araç türü: Motorlu araçlar, çok izli motorlu araçlar (tarım ve ormancılık alanında kullanılan traktör ve iş makineleri ya da benzeri motorlu araçlar hariç) | Ayar ölçüsü | ||
| Kısa hüzmeli ışık farı | Sis farı | ||
| 1,1 | Test dayanağı olarak AET (AT) / ECE | Araç üzerinde belirtilen ayar ölçüsü | %2,0 |
| 1.1.1 | 76/756/AET’ye göre aydınlatma ile donatılmış veya ECE-R 48'e göre onaylanmış araç | ||
| 1.2 | Test dayanağı olarak StVZO (Karayolları Trafik Tescil Yönetmeliği) | ||
| 1.2.1 | 01.01.1990 tarihinden itibaren trafiğe ilk kez tescil edilen motorlu araçlar. Yol şeridinden yüksekliği 1.200 mm’den fazla olmayan farlar1) | ||
| 1.2.2 | 31.12.1989 tarihine kadar trafiğe ilk kez tescil edilen motorlu araçlar. Yol şeridinden yüksekliği 1.400 mm’den fazla olmayan farlar1) ve 01.01.1990 tarihinden itibaren trafiğe ilk kez tescil edilen motorlu araçlar. Yol şeridinden yüksekliği 1.200 mm’den fazla olan ancak 1.400 mm’den fazla olmayan farlar1) | %1,2 | %2,0 |
| a) | Binek otomobiller (ayrıca kombine motorlu araçlar) | %1,2 | %2,0 |
| b) | Yükseklik ayarlı süspansiyonlara veya ışık demetini otomatik dengeleme sistemine sahip motorlu araçlar2) | %1,0 | %2,0 |
| c) | Ön tarafta yükleme alanına sahip kamyonlar | ||
| d) | 1.2.2 b)’ye göre motorlu araçlar hariç olmak üzere, arka tarafta yükleme alanına sahip kamyonlar | %3,0 | %4,0 |
| e) | 1.2.2 (b)’de belirtilen motorlu araçlar dışındaki römorklu traktörler | ||
| f) | 1.2.2 (b)’de belirtilen motorlu araçlar dışındaki otobüsler | ||
| 1.2.3 | H ≤ 1.400 mm olan farlara sahip motorlu araçlar1) | H/3 | (H/3 + 7) |
| 2. | Motosikletler ve benzeri motorlu araçlar | ||
| 2.1 | Test dayanağı olarak 93/92/AET | ||
| a) | 2 tekerlekli mopedler | Gereklilik yok | |
| b) | 3 tekerlekli mopedler ve 4 tekerlekli hafif motorlu araçlar | ||
| c) | Yan sepetli/yan sepetsiz motosikletler | %0,5 ila 2,5 | %2,0 |
| d) | 3 tekerlekli mopedler | ||
| 2.2 | Test dayanağı olarak ECE-R 53 | Araç üzerinde belirtilen ayar ölçüsü | %2,0 |
| 2.3 | Test dayanağı olarak StVZO (Karayolları Trafik Tescil Yönetmeliği) | %1,0 | %2,0 |
| 3 | Tarım ve ormancılık alanında kullanılan traktör ve iş makineleri veya benzeri motorlu araçlar | ||
| 3.1 | Test dayanağı olarak AET (AT) / ECE | ||
| a) | Far yüksekliği: 500 mm < h ≤ 1.200 mm | %0,5 ila 4,0 | %2,0 |
| b) | Far yüksekliği: 1.200 mm < h ≤ 1.500 mm | %0,5 ila 6,0 | %2,0 |
| c) | İlave farlar (ön tarafta üst yapılarla donatılmış traktörlerde) H ≤ 2 800 mm | H/3 | |
| 3.2 | Test dayanağı olarak StVZO (Karayolları Trafik Tescil Yönetmeliği) | ||
| a) | Üzerinde ışık demeti merkezinin gerekli eğiminin gösterildiği, kalıcı olarak kısa farlara sahip tek dingilli traktörler veya iş makineleri | 2 x N | %2,0 |
| b) | Çok dingilli traktör veya iş makineleri | %1,0 | %2,0 |
1) Aydınlatılan yüzeyinin en yüksek noktasına kadar.
2) Bu cihazların özellikleri, üreticinin talimatlarına uygun olarak dikkate alınmalıdır.
Artık cihaz en uygun şekilde ayarlanmıştır ve farklı ışık dağılımları kontrol edilebilir ve gerekirse düzeltilebilir.
Sağ farın üzerini örtün ve parlaklık-koyuluk sınırının yatay kısmı D çizgisine temas edecek şekilde sol farı ayarlayın. Daha sonra farı yanal olarak hizalayın. Parlaklık-koyuluk sınırının yatay ve yükselen (asimetrik) bölümü arasındaki bükülme, B çizgisinin üzerinde olmalıdır. Ardından sağ farı da aynı şekilde ayarlayın. Parlaklık-koyuluk sınırının bükülmesi burada C çizgisinin üzerindedir.
