Araç aydınlatmasında ECE standartları – servisler için uygulamaya yönelik hususlar
Bir bakışta en önemli bilgiler
- ECE ve BM yönetmelikleri, modern aydınlatma sistemlerini belirler:
ECE R48, BM R148 ve BM R149 yönetmelikleri, modern araç aydınlatma sistemlerinin montajını, ışık işlevlerini ve teknik gerekliliklerini düzenler ve servislerdeki arıza teşhisi, onarım ve bakım işlemlerinin temelini oluşturur. - Donanım, yazılım ve kodlama tek bir bütün oluşturur:
Onaylanmış ışık fonksiyonu, ancak ışık kaynağı, optik sistem, elektronik, yazılım ve araca özgü kodlamanın bir araya gelmesiyle ortaya çıkar. Hatalı parametre ayarları, uyarlanabilir aydınlatma işlevlerini kısıtlayabilir veya devre dışı bırakabilir. - Atölyede yapılan işlemler aydınlatma sistemini etkiler:
Farlar, şasi, karoseri, sensörler veya kontrol üniteleri üzerinde yapılan işlemler, kodlama, kalibrasyon veya yeniden ayarlama gerektirebilir. Son bir işlev testi, aydınlatma sisteminin yasal gerekliliklere uygunluğunu garanti eder. - Yalnızca onaylanmış bileşenler tip onayı alır:
Onaylanmamış LED dönüşümleri ile tip onaylı LED veya OLED lambalarda yapılan kısmi onarımlar, onaylanmış yapısal tasarımı değiştirir. Bu nedenle, onaylanmış onarım prosedürleri bulunmadığında, aydınlatma ünitesinin tamamı değiştirilmelidir. - Kalibrasyon ve yazılım kontrolü, arıza teşhisinin ayrılmaz bir parçasıdır:
Onarımlar veya yazılım güncellemeleri sonrasında, sensörler, kodlama, far yüksekliği ayarı ve ışık dağılımı üretici talimatlarına göre kontrol edilmelidir; zira ışık fonksiyonlarındaki değişiklikler her zaman teknik bir arızaya işaret etmez.
Önemli güvenlik uyarısı
Çalışmalarında araç servislerine profesyonel destek sağlamak için, aşağıdaki teknik bilgiler ve uygulamaya yönelik ipuçları HELLA tarafından hazırlanmıştır. Bu web sitesinde sağlanan bilgiler, yalnızca uygun şekilde eğitilmiş uzman personel tarafından kullanılmalıdır.
LED, matris, OLED veya uyarlanabilir uzun far sistemleri gibi modern araç aydınlatma sistemleri, günümüzde aktif araç güvenliğinin vazgeçilmez bir parçasıdır. Aynı zamanda, bu sistemlere yönelik yasal gereklilikler de sürekli olarak artmaktadır. ECE ve BM yönetmelikleri, aydınlatmanın sadece teknik tasarımını değil, aynı zamanda montajını, yazılım işlevlerini ve arıza teşhis yeteneğini de tanımlamaktadır. Bu, servisler için, kodlama, yazılım güncellemeleri veya kalibrasyonlar gibi küçük müdahalelerin bile onaylanmış aydınlatma işlevi üzerinde doğrudan etkileri olabileceği anlamına gelir. Bu süreçte hatalar genellikle arızalı bileşenlerden değil, sistem yapılandırmasındaki sapmalardan kaynaklanır. Bu nedenle, modern aydınlatma sistemlerinin teşhisi, onarımı ve bakımı için ilgili yönetmeliklere ilişkin temel bir anlayışa sahip olmak vazgeçilmezdir.
ECE ve BM yönetmeliklerinin temelleri
Klasik ECE yönetmeliklerinden modern BM kurallarına
LED, matris ve OLED sistemlerinin giderek yaygınlaşması, araçlardaki aydınlatma teknik gerekliliklerini büyük ölçüde değiştirmiştir. Daha önce çeşitli aydınlatma türleri için geçerli olan ayrı düzenlemeler, modern, yazılım kontrollü sistemleri artık sadece sınırlı bir ölçüde yansıtabilmekteydi. Bu nedenle, UNECE bünyesindeki çok sayıda kural birleştirilmiş ve güncellenmiştir. Günümüzde, özellikle BM yönetmelikleri R148, R149 ve R150, modern araç aydınlatmasının temelini oluşturmaktadır. Aynı zamanda, ECE R48, aydınlatma cihazları için temel montaj yönetmeliği olmaya devam etmektedir.
Avrupa ve ABD kuralları arasındaki farklar
Avrupa bölgesinde, UNECE yönetmelikleri tip onayı için temel teşkil etmektedir. Buna karşılık, ABD’de FMVSS 108 standardı uygulanmaktadır. Ayrıca, teknik tasarımda SAE standartları kullanılmaktadır. Özellikle ışık dağılımı ve sinyal işlevleri açısından farklılıklar bulunmaktadır. Avrupa sistemleri çoğunlukla asimetrik ışık dağılımları kullanırken, ABD sistemleri geleneksel olarak daha geniş ışık dağılımlarına dayanmaktadır. Özellikle ithal araçlarda veya diğer pazarlar için yapılan kodlamalarda bu durum, geçersiz konfigürasyonlara yol açabilir.
İşlevsel bir bütün olarak modern aydınlatma sistemleri
Donanım, yazılım ve kodlamanın birbiriyle etkileşimi
Modern far sistemleri, ışık kaynağı, optik, elektronik ve yazılımdan oluşur. Ancak bu bileşenlerin birbiriyle etkileşimi, onaylanmış aydınlatma işlevini oluşturur. Kontrol üniteleri, ışık dağılımı, segment kontrolü ve parlaklık gibi parametreleri belirler. Buna ek olarak, araca özel bir kodlama da yapılır. Bir far, doğru parametre ayarları yapılmadan monte edilirse uyarlanabilir işlevler kısıtlanabilir veya devre dışı kalabilir. Dış görünüşü aynı olan yedek parçalar bile, uygun yazılım olmadan mutlaka aynı ışık dağılımını sağlamayabilir.
Pratik ipucu:
Şasi, araç ön kısmı veya araç elektroniği üzerinde yapılan çalışmalar, temel olarak aydınlatma sistemini etkileyip etkilemeyeceği açısından değerlendirilmelidir. Son aşamadaki kodlama, kalibrasyon veya işlev testi, genellikle bileşenlerin fiilen değiştirilmesi kadar önemlidir.
Tipik hata kaynakları ve yasal gereklilikler
LED dönüşümleri ve onaylanmamış ışık kaynakları
Onaylanmamış sonradan eklenen LED lambalar, atölye işlerinde en sık karşılaşılan arıza nedenleri arasındadır. Işık kaynağı, optik ve elektronik, tasarım açısından test edilmiş bir bütün oluşturur. En ufak değişiklikler bile ışık dağılımını ve aydınlık-karanlık sınırını etkiler. Bu durum, parlamanın artmasına veya kabul edilemez ışık renklerinin ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu nedenle, öznel olarak daha parlak görünen sistemler, yasal gerekliliklere otomatik olarak uymaz. Onaylanmamış bileşenlerin kullanılması, işletme izninin geçersiz hale gelmesine yol açar.
LED ve OLED aydınlatma armatürlerinde kısmi onarımlar
Modern LED ve OLED aydınlatma armatürleri, tip onayı kapsamında eksiksiz bir aydınlatma modülü olarak test edilir ve onaylanır. Onay, ışık kaynağı, optik, ışık kılavuzları, elektronik aksam, gövde ve bunların sonucunda ortaya çıkan ışık dağılımından oluşan sistemin tamamını kapsamaktadır. Yalnızca tüm bileşenlerin birbiriyle uyumlu çalışması, ışık şiddeti, ışık rengi, parlaklık ve sinyal algılanabilirliği açısından öngörülen ışık teknik özelliklerini garanti eder.
Bu nedenle, tip onayı almış LED ve OLED farlarda kısmi onarımlar ilke olarak yasaktır. Tek tek LED modüllerinin, OLED panellerinin, ışık kılavuzlarının veya elektronik bileşenlerin değiştirilmesi, armatürün onaylanmış tipini değiştirir. Tek tek ışık segmentlerinin işlevselliği geri kazandırılabilse bile, armatür artık mutlaka başlangıçta test edilen modele uymayabilir.
Buna ek olarak, modern LED ve OLED aydınlatma armatürleri genellikle kapalı modüller halinde tasarlanmaktadır. Işık modülleri, kontrol elektroniği ve optik elemanlar birbirlerine kalıcı olarak bağlanmıştır ve tahribatsız bir şekilde birbirlerinden ayrılamazlar. Bu nedenle, birçok araç üreticisi tek tek onarım parçaları sunmak yerine, yalnızca komple far grupları sunmaktadır.
Onarım uyarısı
Bir onarımdan önce, araç üreticisinin söz konusu far için onaylanmış bir onarım prosedürü öngörüp öngörmediğinin mutlaka kontrol edilmesi gerekir. İlgili onay bulunmuyorsa aydınlatma ünitesinin tamamı değiştirilmelidir. Bu sayede, ışık teknik özelliklerinin ve tip onayı şartlarının tam olarak korunması sağlanır.
Kurulum kuralları ve güvenlikle ilgili sistemler
Yüksek performanslı far sistemleri, ek montaj kurallarına tabidir. Bunlar arasında otomatik far yüksekliği ayarı ve düzgün çalışan temizleme sistemleri yer almaktadır. Arızalı seviye sensörleri veya eksik başlatma işlemleri sıklıkla şikayetlere yol açmaktadır. Fotoğrafın doğru çekilmiş olması durumunda bile, bu sistemler düzgün çalışmıyorsa kabul edilebilirlik sınırlı olabilir. Bu nedenle, onarımların ardından her zaman kapsamlı bir işlev testi yapılmalıdır.
Uygulamada Sensörler, Kalibrasyon ve Yazılım
Uyarlanabilir aydınlatma sistemlerinin çalışma ilkesi
Uyarlanabilir aydınlatma sistemleri, kameralar ve elektronik segment kontrolü ile çalışır. Sensör sistemi diğer yol kullanıcılarını algılar ve ışık dağılımını otomatik olarak ayarlar. Uzun farın belirli alanları, yolun geri kalan kısmını karartmadan hedefli olarak kapatılabilir. Bu işlev, kamera, kontrol ünitesi ve far modülü arasındaki sürekli iletişime dayanmaktadır. Hatalı sensör verileri, genellikle uyarlanabilir işlevlerin devre dışı kalmasına neden olur.
Onarım çalışmalarının ardından kalibrasyon
Ön cam, şasi veya araç gövdesi üzerinde yapılan çalışmaların ardından genellikle bir kalibrasyon gerekir. Sensör konumundaki değişiklikler, ortam algısını ve dolayısıyla ışık kontrolünü etkiler. Kalibrasyon yapılmazsa sistem sıklıkla güvenli çalışma moduna geçer. Uygulamada bu durum, Matrix işlevi mevcut olmasına rağmen kısa farların sürekli yanması şeklinde kendini gösterir. Kalibrasyon, üretici talimatlarına uygun olarak uygun bir teşhis cihazı kullanılarak gerçekleştirilir.
Yazılım güncellemesinden sonra ışık dağılımının kontrolü
Yazılım güncellemeleri, aydınlatma teknik işlevlerini de giderek daha fazla etkiliyor. Bir güncellemeden sonra, herhangi bir teknik arıza olmaksızın ışık dağılımında değişiklik meydana gelebilir. Bu tür durumlarda öncelikle yazılım sürümü ve sistem parametreleri kontrol edilmelidir. Ardından, far yükseklik ayarının kontrolü ve far ayar cihazı ile gözle inceleme yapılır. Burada her zaman önceki öznel ışık dağılımı izlenimi değil, üreticinin güncel talimatları esas alınır.
Sonuç
ECE ve BM yönetmelikleri, günümüzde tamirhanelerin günlük işlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Modern aydınlatma sistemleri, onaylanmış ışık işlevini birlikte sağlayan mekanik, elektronik ve yazılımla kontrol edilen bileşenlerden oluşur. Birçok hata, arızalı bileşenlerden değil, hatalı kodlamalardan, eksik kalibrasyonlardan veya sistemde yapılan izinsiz değişikliklerden kaynaklanır. Yapılandırılmış bir teşhis ve üretici talimatlarına uyulması, şikayetlerin önlenmesine ve modern aydınlatma sistemlerinin çalışma güvenliğinin sağlanmasına yardımcı olur.
Uyarı!
Bu yazıda sunulan bilgiler, şekiller ve örnek akış şemaları, yalnızca teknik konuların açıklanması ve modern araç aydınlatması ile bunun temelini oluşturan ECE ve BM yönetmeliklerinin genel olarak anlaşılmasına yönelik olarak hazırlanmıştır. Bunlar, araca özgü onarım, kontrol veya ayar talimatlarının yerini almaz.
Aydınlatma sistemleri, sürücü destek sistemleri ile bunların sensörleri ve kontrol üniteleri üzerindeki çalışmalar, yalnızca ilgili araç üreticisinin talimatlarına uygun olarak ve uygun teşhis ve kalibrasyon teknolojisi kullanılarak gerçekleştirilmelidir. Bu süreçte, yürürlükteki yasal hükümlere ve ilgili üretici bilgilerine uyulmalıdır.
Araç donanımları, sistem işlevleri ve arıza teşhis yöntemleri, üreticiye, modele, üretim yılına ve yazılım sürümüne göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle, her zaman araç üreticisinin güncel onarım ve servis bilgileri esas alınmalıdır.
Ek bilgiler
Bu konuda daha fazla bilgiyi aşağıdaki konu sayfalarında bulabilirsiniz:
Aydınlatma teknolojisi - Temel ilkeler ve aydınlatma teknolojisi ölçü birimleri | HELLA
Farlar - Bileşenler, tipler, yönetmelikler | HELLA
LED farların ayarlanması ve değiştirilmesi | HELLA
CSC-Tool PRO – Tamamen dijital ADAS kalibrasyonu | Hella Gutmann
SSS – ECE Standartları ve Modern Araç Aydınlatmasının Yasal Temelleri
UNECE yönetmeliklerinin geliştirilmesi sürecinde, eski ECE yönetmelikleri BM yönetmelikleri R148, R149 ve R150 altında birleştirilmiş ve güncellenmiştir. Amaç, hem geleneksel aydınlatma sistemlerini hem de LED, matris ve OLED teknolojilerini ve gelecekteki gelişmeleri tek tip bir şekilde kapsayan, teknolojiden bağımsız bir düzenleme çerçevesiydi. Böylelikle, modern aydınlatma cihazlarının ışık teknik gereklilikleri ve tip onayı uyumlulaştırılmakta ve daha net bir şekilde yapılandırılmaktadır.
ECE R48 standardı, aydınlatma cihazlarının araca nasıl monte edilmesi ve çalıştırılması gerektiğini belirler. Bunlar arasında montaj konumları, devreye alma koşulları ve far mesafesi ayarı veya far temizleme gibi ek sistemler yer almaktadır. Buna karşılık, BM R148 ve R149 standartları, ilgili aydınlatma armatürlerine yönelik teknik gereklilikleri ve bunların ışık teknik özelliklerini tanımlamaktadır.
Işık teknik özellikleri, ancak onaylanmış aydınlatma armatürü tipi kapsamında ışık kaynağı, optik, elektronik ve yazılımın birbiriyle etkileşimi sonucunda ortaya çıkar. Bu bileşenlerden herhangi birinde yapılan küçük değişiklikler bile ışık dağılımını, parlama sınırını veya ışık rengini etkileyebilir. Bu nedenle, ilgili BM yönetmeliklerine göre verilen tip onayı, test edilen aydınlatma armatürüne veya onaylanmış sistem tipine ilişkindir. Onaylanmış farların araca takılmasına ilişkin gereklilikler, ECE R48 Yönetmeliği ile de belirlenmiştir.
E-onay işareti, söz konusu lambanın ilgili UNECE yönetmeliklerine göre geçerli bir tip onayı taşıdığını teyit eder. Bu işaret ayrıca onayın verildiği ülke ve onaylanan aydınlatma işlevleri hakkında da bilgi verir. Bu, atölyelerin onaylanmış bileşenleri tanımlamasını kolaylaştırır.
Modern aydınlatma sistemlerinde yazılım, onaylanmış sistem işlevinin bir parçasıdır. Diğer şeylerin yanı sıra ışık dağılımını, segment kontrolünü ve uyarlanabilir işlevleri yönetir. Bu nedenle, parametre ayarlarında veya yazılımda yapılan değişiklikler, onaylanmış ışık karakteristiklerini etkileyebilir ve yalnızca üreticinin talimatlarına uygun olarak gerçekleştirilmelidir.
Uyarlanabilir sistemler, sürüş koşullarına ve trafik durumuna göre ışık dağılımını değiştirir. Diğer yol kullanıcılarının gözlerinin kamaşmaması için, ilgili BM düzenlemeleri işlev, geçiş mantığı, kamaşma sınırlaması ve sistem izleme konusunda ayrıntılı gereklilikler belirlemektedir.
Yüksek performanslı aydınlatma sistemleri, yüksek ışık şiddetleri üretir. Araç eğimindeki küçük değişiklikler veya kirlenmiş far camları bile izin verilmeyen düzeyde göz kamaşmasına yol açabilir. Bu nedenle yasal düzenlemeler, ilgili aydınlatma sistemine bağlı olarak, standartlara uygun ışık dağılımını sağlamak için ek donanımlar kullanılmasını gerektirmektedir.
Her iki düzenleme de aynı trafik güvenliği hedefini taşımakla birlikte, aydınlatma tekniğine ilişkin gereklilikler açısından farklılık gösterir. Örneğin, ışık dağılımı, sinyal etkisi ve izin verilen anahtarlama işlevleri açısından farklılıklar bulunmaktadır. Bu nedenle farklı pazarlara ait kodlamalar veya bileşenler birbiriyle doğrudan uyumlu değildir.
Aydınlatma tekniği özellikleri, tüm montaj grubu veya onaylanmış aydınlatma armatürü tipi için test edilir ve onaylanır. Tek tek LED modüllerinin veya optik bileşenlerin değiştirilmesi, test edilen özellikleri değiştirebilir. Bu nedenle, araç veya aydınlatma cihazı üreticisi tarafından onaylanmış bir onarım prosedürü olmadan, tip onayı ile uyumluluğun sağlanması genellikle artık mümkün değildir. Bu nedenle atölyeler, ilgili üreticilerin talimatlarına uymalıdır.
Yönetmelikler sadece tasarımla ilgili gereklilikleri değil, aynı zamanda sistemin genel işleyişiyle ilgili gereklilikleri de tanımlamaktadır. Bu nedenle, teşhis sırasında mekanik, elektronik ve yazılım kaynaklı etkenler bir arada değerlendirilmelidir. Bu nedenle, standartlara uygun bir onarım, parça değişiminin yanı sıra genellikle kodlama, kalibrasyon ve işlev kontrolünü de içerir.
Ayrıca bunlar da ilginizi çekebilir



