Dlaczego nie wolno stosować płynu hamulcowego o wyższej klasie DOT jako zamiennika?

Dzieje się tak, ponieważ oprócz temperatury wrzenia i lepkości kluczowe znaczenie ma również kompatybilność materiałowa oraz homologacja konkretnego modelu pojazdu.

Dlaczego lepkość płynu hamulcowego ma szczególne znaczenie w układach ABS i ESP?

Dzieje się tak, ponieważ nieodpowiednia lepkość, zwłaszcza w niskich temperaturach, może zakłócać szybkie procesy regulacji hydraulicznej w układach ABS i ESP.

Dlaczego poziom płynu hamulcowego może się obniżyć, mimo że układ hamulcowy jest szczelny?

Dzieje się tak, ponieważ wraz z postępującym zużyciem okładzin hamulcowych tłoki wysuwają się coraz bardziej, co powoduje, że w hamulcach kołowych gromadzi się większa ilość płynu hamulcowego.

Dlaczego niewyraźny punkt nacisku niekoniecznie musi oznaczać, że płyn hamulcowy jest zużyty?

Dzieje się tak, ponieważ również powietrze w układzie hydraulicznym, nieszczelności lub błędy podczas odpowietrzania mogą sprawić, że pedał wydaje się miękki lub „gąbczasty”.

Dlaczego po przeprowadzeniu prac przy układzie hydraulicznym ABS/ESP zwykłe odpowietrzanie może okazać się niewystarczające?

Dzieje się tak, ponieważ w wewnętrznych kanałach lub obszarach zaworów agregatu hydraulicznego może pozostawać powietrze, a niektóre z nich można przepłukać jedynie za pomocą sterowania opartego na diagnostyce.

Dlaczego sam kolor płynu hamulcowego nie wystarcza, aby ocenić jego stan?

Dzieje się tak, ponieważ zmiana wyglądu nie pozwala na wiarygodne określenie zawartości wody ani rzeczywistej temperatury wrzenia płynu hamulcowego.

Dlaczego płyn hamulcowy wchłania wilgoć nawet w zamkniętym układzie hamulcowym?

Dzieje się tak, ponieważ płyn hamulcowy na bazie glikolu ma właściwości higroskopijne i może wchłaniać wilgoć między innymi przez przewody, uszczelki i zbiornik wyrównawczy.

Płyn hamulcowy: ważne informacje i wskazówki na temat konserwacji związane z wymianą płynu hamulcowego

Q: Jakie znaczenie ma temperatura wrzenia płynu hamulcowego zawierającego wodę przy jego ocenie?

Temperatura wrzenia płynu hamulcowego zawierającego wodę wskazuje, na ile płyn hamulcowy zachowuje odporność termiczną po wchłonięciu określonej ilości wilgoci, a zatem stanowi ważny wskaźnik jego odporności termicznej.

Płyn hamulcowy to kluczowy element układu hamulcowego, który odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa jazdy.
Zadaniem płynu hamulcowego jest hydrauliczne przenoszenie siły z pedału hamulca na klocki hamulcowe.
Płyn musi być odporny na działanie wysokich temperatur i ciśnień we wszystkich sytuacjach hamowania, nie ulegając odparowaniu.
Aby zapewnić bezpieczeństwo układu hamulcowego, płyn hamulcowy należy regularnie sprawdzać lub wymieniać. Poniżej zebraliśmy informacje, które warto znać i na które należy zwrócić uwagę w tym kontekście.

Płyn hamulcowy przenosi siłę hamowania: przenosi siłę nacisku na pedał hydraulicznie na klocki hamulcowe i musi być przy tym odporny na wysokie temperatury i ciśnienia, nie ulegając odparowaniu.
Klasy DOT różnią się pod względem technicznym: płyny hamulcowe na bazie glikolu, takie jak DOT 3, DOT 4, DOT 4 LV i DOT 5.1, różnią się przede wszystkim temperaturą wrzenia i lepkością i muszą być zgodne z wytycznymi producenta.
Wilgoć pogarsza skuteczność hamowania: wchłanianie wody powoduje obniżenie temperatury wrzenia, co przy dużym obciążeniu termicznym może prowadzić do tworzenia się pęcherzyków pary, które opóźniają wzrost ciśnienia i obniżają skuteczność hamowania.
Regularnie sprawdzać stan: Oprócz sprawdzenia poziomu napełnienia i przeprowadzenia kontroli wzrokowej należy elektronicznie monitorować zawartość wody lub temperaturę wrzenia; wymiana jest konieczna m.in. w przypadku, gdy zawartość wody przekracza 3% lub temperatura wrzenia płynu hamulcowego zawierającego wodę spada poniżej 150°C.
Wymiana i odpowietrzanie zgodnie z zaleceniami producenta: podczas wymiany płynu hamulcowego należy całkowicie odpowietrzyć układ; w przypadku układów ABS i ESP może być w tym celu wymagane użycie narzędzi diagnostycznych do sterowania określonymi zaworami w bloku hydraulicznym.

Różne rodzaje płynów hamulcowych

Aby zapewnić spełnianie przez płyn hamulcowy wymogów bezpieczeństwa w zakresie tych kryteriów, stworzono określone standardy minimalne. Ich zachowanie zapewnia obowiązująca danych producentów na całym świecie klasyfikacja DOT („United States Department of Transportation“). Popularne warianty na bazie glikolu, tj. DOT 3, DOT 4 i DOT 5.1, różnią się między sobą temperaturą wrzenia, lepkością i kompatybilnością. Wyższe temperatury wrzenia płynów hamulcowych niezawierających wody i zawierających wodę oraz niższa lepkość zapewniają wyższą odporność termiczną i szybszą reakcję układu hamulcowego. Inne konieczne cechy płynu hamulcowego to ochrona antykorozyjna, smarowność i dobra kompatybilność z różnymi materiałami, z których wykonane są elementy układu hamulcowego.

Klasyfikacja według standardu DOT

Poniższa tabela przedstawia wybrane minimalne wymagania dotyczące płynów hamulcowych na bazie glikolu zgodnie ze standardem DOT. Właściwości płynów hamulcowych określono w kilku normach, które w dużej mierze są ze sobą zgodne. Wymagania określone w normie FMVSS 116 mają w Stanach Zjednoczonych wiążącą moc prawną i służą jako punkt odniesienia na całym świecie.

TYP	Normy	Temperatura wrzenia płynu hamulcowego zawierającego wodę (°C)	Temperatura wrzenia płynu hamulcowego niezawierającego wody (°C)	Lepkość w temperaturze 100°C (mm²/s)	Lepkość w temperaturze -40°C (mm²/s)
DOT 3	SAE 1703 ISO 4925 (Class 3) FMVSS 116 DOT 3	>140	>205	> 1,5	< 1500
DOT 4	SAE J1704 ISO 4925 (Class 4) FMVSS 116 DOT 4	>155	>230	> 1,5	< 1800
DOT 4 LV	SAE J1704 ISO 4925 (Class 6) FMVSS 116 DOT 4	>165	>250	> 1,5	< 750
DOT 5,1	SAE J1704 ISO 4925 (Class 5.1/6/7)	>180	>260	> 1,5	< 900

Wymagania dotyczące płynu hamulcowego

Płyny hamulcowe DOT 3, DOT 4, DOT 4LV, DOT 5.1 to ciecze na bazie poliglikoli z dodatkiem środków antykorozyjnych. Te płyny hamulcowe wyróżniają się wysoką temperaturą wrzenia i dobrymi właściwościami smarnymi, ale są higroskopijne. Oznacza to, że wchłaniają wodę z otoczenia, z reguły na zasadzie dyfuzji przez przewód hamulcowy lub zbiornik wyrównawczy. Gdy zawartość wody w płynie hamulcowym jest za duża, spada jego temperatura wrzenia. W przypadku dużego obciążenia termicznego może to spowodować powstawanie wytwarzanie się pary w układzie hydraulicznym, a tym samym awarię układu hamulcowego. Z tych właśnie względów decydujące znaczenie mają temperatura wrzenia płynu hamulcowego niezawierającego wody, temperatura wrzenia płynu hamulcowego zawierającego wodę i lepkość płynu hamulcowego.

Temperatura wrzenia płynu hamulcowego niezawierającego wody:

temperatura wrzenia płynu hamulcowego niezawierającego wody oznacza temperaturę, w której nowy, nieużywany płyn hamulcowy bez zawartości wody zaczyna wrzeć w zamkniętym pojemniku.

Temperatura wrzenia płynu hamulcowego zawierającego wodę:

Temperatura wrzenia płynu hamulcowego zawierającego wodę to temperatura wrzenia, która jest osiągana w zdefiniowanych warunkach przy zawartości wody w płynie hamulcowym równej 3,5% (wagowych).

Lepkość:

Lepkość to fizyczna miarą kleistości substancji, która opisuje jej opór wobec płynięcia. Wysoka lepkość oznacza, że ciecz jest gęsta i mniej płynna; niska lepkość oznacza, że substancja jest rzadka i bardziej płynna.

Wraz ze wzrostem temperatury lepkość większości cieczy maleje – stają się mniej gęste. Związek ten ma szczególne znaczenie w przypadku nowoczesnych płynów hamulcowych stosowanych w pojazdach wyposażonych w elektroniczne systemy stabilizacji i hamowania, takie jak ESP i ABS. Produkty takie jak DOT 4 LV i DOT 5.1 zostały opracowane specjalnie w celu zapewnienia odpowiedniej płynności nawet w niskich temperaturach. Zapewnia to niezawodne działanie systemów, zwłaszcza podczas szybkich procesów regulacyjnych oraz w warunkach zimowych.

Skutki działania wilgoci w płynie hamulcowym

Jeśli pedał hamulca wydaje się niezwykle miękki lub „gąbczasty” podczas wciskania, może to wskazywać na zbyt wysoką zawartość wody w płynie hamulcowym.
Zawartość wody w płynie hamulcowym obniża temperaturę wrzenia, co przy dużym obciążeniu hamulców i rosnącej temperaturze (np. podczas zjazdu z góry) prowadzi do tworzenia się pęcherzyków pary.
W przeciwieństwie do płynu pęcherzyki pary można ścisnąć.
Powoduje to wzrost ciśnienia w układzie hydraulicznym, co ostatecznie prowadzi do opóźnienia działania hamulców i wydłużenia drogi hamowania.
Jednocześnie zawartość wody sprzyja korozji w układzie hamulcowym, co może prowadzić do uszkodzeń przewodów hamulcowych, komponentów hydraulicznych oraz modułów ABS. Świeży płyn hamulcowy ma zazwyczaj barwę przezroczystą lub lekko żółtawą. Ciemny, brązowy lub mętny kolor wskazuje na starzenie lub zanieczyszczenie. Utlenianie i wilgoć powodują zmianę koloru i zmniejszają skuteczność.

Częstotliwość wymiany płynu hamulcowego

Ogólnie zaleca się wymianę płynu hamulcowego co dwa lata. Jako wartość orientacyjną zawsze należy jednak przyjmować podane przez producenta pojazdu okresy wymiany dla danego typu pojazdu. Należy stosować wyłącznie płyn hamulcowy podany w książce serwisowej lub na korku zbiornika wyrównawczego obsługiwanego pojazdu lub określony przez producenta pojazdu.

Kontrola płynu hamulcowego

Płyn hamulcowy należy regularnie sprawdzać, aby zapewnić niezawodne działanie układu hamulcowego.

Najpierw należy sprawdzić poziom płynu w zbiorniku wyrównawczym – poziom ten musi się znajdować między oznaczeniami „MIN” a oznaczeniem „MAX”.

Jeśli w układzie jest za mało płynu hamulcowego, może to stanowić poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa. Siła hamowania słabnie, pedał hamulca wydaje się miękki lub „gąbczasty”, a w najgorszym przypadku do układu hamulcowego może się dostać powietrze, co może spowodować całkowitą utratę skuteczności hamowania. Przyczynami zbyt niskiego poziomu są zazwyczaj nieszczelności, zużyte klocki hamulcowe lub zbyt długi okres między terminami wymiany. W takich przypadkach należy nie tylko uzupełnić płyn hamulcowy, lecz także sprawdzić cały układ pod kątem wycieków i zużycia.

Jeśli natomiast w zbiorniku wyrównawczym jest zbyt dużo płynu hamulcowego, również może to stanowić problem. Przy nagrzewaniu ciecz się rozszerza i może się wylewać. Płyn hamulcowy ma silne właściwości korozyjne, z tego względu może uszkodzić lakier i elementy gumowe. Zbyt wysoki poziom wynika zazwyczaj z nieprawidłowego uzupełniania płynu. W takim przypadku należy ostrożnie odessać nadmiar płynu, aby poziom ponownie znalazł się między oznaczeniami „MIN” a „MAX”.

W ramach tej kontroli można jednocześnie przeprowadzić kontrolę wzrokową płynu hamulcowego. Nowy płyn hamulcowy jest zazwyczaj przezroczysty lub ma lekko żółtawy odcień. Ciemny lub mętny kolor wskazuje na zanieczyszczenie lub starzenie. Sam kolor nie jest wiarygodnym wskaźnikiem stanu płynu hamulcowego, dlatego należy następnie przeprowadzić pomiar temperatury wrzenia.

Za pomocą testera elektronicznego można precyzyjnie określić zawartość wody lub temperaturę wrzenia płynu hamulcowego.

Nowoczesne przyrządy kontrolne wykorzystują zazwyczaj pomiar przewodności lub pojemności do określenia procentowej zawartości wody. Pomiar odbywa się bezpośrednio w zbiorniku wyrównawczym, bez konieczności pobierania płynu hamulcowego.

Wymiana płynu hamulcowego jest konieczna, gdy zawartość wody przekracza 3%, zmierzona temperatura wrzenia płynu hamulcowego zawierającego wodę spadnie poniżej 150°C, płyn ulegnie znacznemu zabarwieniu lub od ostatniej wymiany minęły ponad dwa lata.

Odpowietrzenie układu hamulcowego

Podczas odpowietrzania za pomocą urządzenia odpowietrzającego do układu hamulcowego jest wtłaczany nowy płyn hamulcowy, co pozwala całkowicie usunąć powietrze z układu hamulcowego i zapewnić określone właściwości ciśnienia. Odpowietrzanie odbywa się zazwyczaj za pomocą zaworów odpowietrzających w cylinderkach hamulcowych kół lub w zaciskach hamulcowych. Standardowa kolejność zaczyna się od pozycji koła, które jest pod względem hydraulicznym jest najbardziej oddalone od głównego cylindra hamulcowego. Dokładna kolejność może się różnić w zależności od pojazdu i układu hamulcowego i należy ją odpowiednio uwzględnić oraz stosować się do niej.

Przykładowy proces odpowietrzania

W celu zebrania starego płynu hamulcowego do zaworu odpowietrzającego na zacisku hamulcowym należy podłączyć butelkę do zbierania płynu hamulcowego. Następnie otworzyć zawór odpowietrzający. Po naciśnięciu pedału hamulca lub uruchomieniu urządzenia odpowietrzającego następuje tłoczenie płynu hamulcowego przez układ przewodów. Czynność tę należy kontynuować, aż zacznie wypływać czysty (nowy) płyn bez pęcherzyków powietrza. Następnie zawór należy zamknąć i przejść do opracowania kolejnej pozycji koła. W ramach tej czynności układ hamulcowy jest profesjonalnie odpowietrzany, jest stosowany płyn hamulcowy odpowiedni dla danego pojazdu, a także można się upewnić, że w układzie nie pozostało powietrze – w celu zapewnienia optymalnej skuteczności hamowania. W przypadku pojazdów wyposażonych w system ABS/ESP obowiązują wytyczne poszczególnych producentów, ponieważ sterowanie niektórymi zaworami w bloku hydraulicznym jest możliwe wyłącznie za pomocą narzędzi diagnostycznych. Po zakończeniu prac należy sprawdzić poziom napełnienia w zbiorniku i uzupełnić do wartości maksymalnej.

Po zakończeniu odpowietrzania w zaparkowanym pojeździe należy sprawdzić nacisk na pedał, kilkakrotnie wciskając pedał hamulca. W takim przypadku musi występować stały i stabilny punkt nacisku. Pedał hamulca nie może się uginać ani nie może sprawiać wrażenia „gąbczastego”.

Wymianę płynu hamulcowego powinien przeprowadzać wyłącznie wykwalifikowany personel. Podczas tej czynności należy przestrzegać również instrukcji napraw i serwisowania producenta pojazdu.

Asortyment i opakowania

Płyn hamulcowy HELLA jest dostępny w następujących opakowaniach:

Typ	Numer katalogowy	Opakowanie / pojemność w litrach
DOT 3	8DF 355 360-071	1,00
DOT 4	8DF 355 360-001	0,25
DOT 4	8DF 355 360-011	0,50
DOT 4	8DF 355 360-021	1,00
DOT 4	8DF 355 360-031	5,00
DOT 4	8DF 355 360-041	20,00
DOT 4 LV	8DF 355 360-051	1,00
DOT 4 LV	8DF 355 360-061	5,00
DOT 45.1	8DF 355 360-081	0,50
DOT 5.1	8DF 355 360-091	1,00

Dalsze informacje

Więcej informacji na temat płynu hamulcowego można znaleźć na następujących stronach:

Wymiana tarcz hamulcowych i zacisków hamulcowych | HELLA
Płyn hamulcowy – oferta produktów | HELLA
Wyszukiwanie | HELLA

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Wyszukiwarka części zamiennych

Nr OE Ręczna identyfikacja pojazdu Części uniwersalne

Wyszukiwarka części zamiennych

Prosta identyfikacja pojazdu za pomocą numeru KBA Określ części zamienne za pomocą numerów OE Szczegółowe informacje o produkcie Znajdź najbliższego dystrybutora