Elektromobilite neden artık modern servisler için kilit bir yetkinlik haline geliyor?
Günlük servis rutininde e-mobilite: Yeni teknoloji, güvenlik gereklilikleri ve uzman işletmeler için fırsatlar
E-mobilite günlük servis rutinine gireli çok oldu: Giderek daha fazla sayıda hibrit ve tamamen elektrikli araç kaldırma platformuna çıkıyor. İşletmeler için bu, yeni teknolojiler, yeni güvenlik gereklilikleri ve yeni yetkinliklerin yanı sıra yeni fırsatlar anlamına da gelmektedir. Yüksek voltajlı sistemler, ağa bağlı kontrol üniteleri ve özel termal yönetim sistemleri, yapılandırılmış teşhis süreçleri ve eğitimli personel gerektirir. Aynı zamanda, düşük voltajlı araç elektrik sisteminden tanıdık olan birçok parça korunmakta olup, elektrikli ve hibrit araçlarda kullanılmaya devam edecektir.
Bir bakışta en önemli bilgiler
- E-mobilite günlük servis rutinini değiştiriyor: Yeni teknolojiler, yüksek voltajlı sistemler ve ağa bağlı bileşenler, yeni gereklilikleri beraberinde getirmekte ve aynı zamanda atölyeler için yeni fırsatlar sunmaktadır.
- Güvenlik en yüksek önceliğe sahiptir: Yüksek voltajlı sistemler üzerinde güvenli çalışma için net spesifikasyonlar, kişisel koruyucu ekipmanlar ve yapılandırılmış süreçler çok önemlidir.
- Farklı araç türleri –hafif hibritten (Mild Hybrid) batarya elektrikli araçlara (BEV) kadar– arıza teşhisi, bileşenler ve çalışma şekilleri konusunda farklı teknik taleplerde bulunmaktadır.
- Yeterlilik düzeyleri sorumlulukları düzenler: Bunlar, basit işlerden gerilim altındaki uygulamalara kadar, kimin hangi yüksek voltaj faaliyetlerini gerçekleştirmeye yetkili olduğunu tam olarak tanımlamaktadır.
- İyi hazırlanmış iş yeri: Test edilmiş takımlar, uygun KKE ve net üretici spesifikasyonları, elektrikli araçlar üzerinde verimli ve profesyonel çalışmanın temelini oluşturmaktadır.
İçindekiler
Konuya giriş: Elektromobilite neden artık modern servisler için kilit bir yetkinlik haline geliyor?
E-mobilite günlük servis rutinine gireli çok oldu: Giderek daha fazla sayıda hibrit ve tamamen elektrikli araç kaldırma platformuna çıkıyor. İşletmeler için bu, yeni teknolojiler, yeni güvenlik gereklilikleri ve yeni yetkinliklerin yanı sıra yeni fırsatlar anlamına da gelmektedir. Yüksek voltajlı sistemler, ağa bağlı kontrol üniteleri ve özel termal yönetim sistemleri, yapılandırılmış teşhis süreçleri ve eğitimli personel gerektirir. Aynı zamanda, düşük voltajlı araç elektrik sisteminden tanıdık olan birçok parça korunmakta olup, elektrikli ve hibrit araçlarda kullanılmaya devam edecektir.
E-mobilite bugün servisler için ne anlama geliyor – yeni görevler, riskler ve fırsatlar
E-mobilite uzun zamandır geleceğin konusu olmanın ötesine geçti ve giderek artan şekilde günlük servis rutinini karakterize etmektedir. Küçük otomobillerden ticari araçlara kadar tüm segmentlerde elektrikli araçların sayısının artmasıyla birlikte, elektrik sistemlerini güvenli ve profesyonel bir şekilde test edip onarabilecek kalifiye uzmanlara duyulan ihtiyaç da artmaktadır.
Servisler için bu, sorun giderme ve yüksek voltajlı bileşenlerle güvenli çalışmanın araç arıza teşhisinde yeni odak noktaları olduğu anlamına gelmektedir. Aynı zamanda, bilindik prosedürler, takımlar ve test süreçleri önemini korumaya devam etmektedir. Düşük voltajlı araç elektrik sistemi, klima sistemi, aydınlatma veya yürüyen aksam elektroniği gibi birçok tanıdık sistem de önemini korumaya devam etmektedir. Bununla birlikte, elektrikli araçlarda yüksek voltajlı ve düşük voltajlı sistemler arasında yakın bir bağlantı olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle, güvenlikle ilgili ilişkileri doğru bir şekilde değerlendirebilmek için, rutin çalışmalarda da elektrik sistemi mimarisinin temel düzeyde anlaşılması gereklidir. Elektromobilitenin getirdiği değişikliklere erken bir aşamada uyum sağlayan servisler, rekabet güçlerini güvence altına alırlar.
Burada üç faktör belirleyicidir:
- Güvenlik bilinci: Yüksek voltajlı sistemler üzerinde yapılan çalışmalar, özel prosedürler, kişisel koruyucu ekipman (KKE), uygun takımlar ve servis ekipmanı gerektirir.
- Arıza teşhis yetkinliği: Elektrikli ve elektronik sistemler bir bütün olarak değerlendirilmeli ve anlaşılmalıdır.
- Sürekli ilerletme eğitimi: Eğitimler ve teknik bilgilendirmeler, güvenli ve verimli onarımların temelini oluşturur.
E-mobilite neden vazgeçilmez hale geliyor - teknik gelişmelere ve çevresel faktörlere genel bakış
E-mobilite, iklim değişikliği ve fosil yakıtların sınırlı kullanılabilirliği gibi küresel zorluklara verilen bir yanıttır. Amaç, mobiliteyi daha sürdürülebilir hale getirmek ve geleneksel yakıtlara olan bağımlılığı azaltmaktır. Elektrikli araçlar çalışma sırasında herhangi bir lokal emisyona neden olmazlar ve bu sayede şehirlerdeki hava kalitesinin iyileştirilmesine önemli bir katkı sağlamaktadırlar. Ayrıca, elektrik motorları içten yanmalı motorlardan çok daha verimli olduğundan, güç aktarma sisteminin elektrifikasyonu, enerjinin daha verimli kullanılmasını sağlamaktadır.
Buna ek olarak e-mobilite teknolojik inovasyonları teşvik etmekte ve yeni katma değer zincirlerini güçlendirmektedir. Batarya teknolojisi, yazılım, şarj altyapısı ve geri dönüşümün gelişmesi sayesinde yeni üretim ve hizmet alanları ortaya çıkarmaktadır. Böylece e-mobilite, araç sektörünün dönüşümüne önemli bir katkı sağlarken, aynı zamanda sürdürülebilir ve geleceğe yönelik ulaşım gelişiminin merkezinde yer almaktadır.
Elektrikli araç türleri: Elektrikli araç türlerine genel bakış – Farkları, özellikleri ve sistem voltajları
Motorlu araç sektöründe elektromobilite, tasarım ve enerji tedariki açısından farklılık gösteren çeşitli araç konseptlerini kapsamaktadır. En önemli türler aşağıdaki genel bakışta özetlenmiştir.
| Araç tipi | Sistem voltajı | Ana özellikleri |
|---|---|---|
| Hafif hibrit (Mild Hybrid/MHEV) | 42 V ila 150 V | Start/Stop işlevi, reküperasyon, elektrikli güçlendirme desteği, tamamen elektrikli sürüş yoktur |
| Hibrit elektrikli araç (Hybrid Electric Vehicle/HEV) | > 100 V | Reküperasyon, güçlendirme, sınırlı elektrikli sürüş, harici şarj fonksiyonu yoktur |
| Şarj edilebilir hibrit elektrikli araç (Plug-in Hybrid Electric Vehicle/PHEV) | > 100 V | İçten yanmalı motor ve elektrikli motor kombinasyonu, reküperasyon, elektrikli sürüş, harici şarj imkanı |
| Batarya elektrikli araç (BEV) | 200 V ila 1000 V | Tamamen elektrikli araç, reküperasyon, elektrikli sürüş, harici güç kaynağı üzerinden şarj |
Ne zamandan itibaren yüksek voltajdan bahsedilmeye başlanır?
Araç sektöründe, nominal voltaj 60 V DC’nin (doğru akım voltajı) veya 30 V AC’nin (alternatif akım voltajı) üzerinde olduğunda, yüksek voltajdan (YV) bahsedilir. Bu voltaj seviyesi ile çalışan bileşenler, yüksek voltajlı sisteme dahildir.
Elektrikli bir aracın bileşenleri: Elektrikli bir aracın temel parçaları
Elektrikli bir araç, elektrikli tahriki ve güç kaynağını güvence altına alan çeşitli yüksek voltajlı ve düşük voltajlı bileşenlerin karşılıklı etkileşimine sahiptir.
Güvenlik ve yeterlilik: Elektrikli araç üzerinde güvenli çalışma – Yeterlilik, sorumluluk ve spesifikasyonlara genel bakış
Not:
Aşağıdaki içerikler, bilhassa DGUV Information 209-093 olmak üzere, geçerli güvenlik ve yeterlilik yönergelerine dayanmaktadır. Bunlar, genel bir teknik yönlendirme işlevi görür ve ilgili yönetmeliklerdeki spesifikasyonların tam olarak uygulanmasının yerini almazlar.
İşletmede sorumluluk – girişimciler için gerçekten önemli olan şey
Çalışanların mesleki yeterliliklerine ek olarak, yüksek voltajlı sistemler üzerindeki çalışmaların güvenli bir şekilde yürütülmesi için ana sorumluluğu işveren taşır.
Temel görevler arasında özellikle şunlar yer almaktadır:
- Bir risk değerlendirmesi oluşturmak ve uygun koruyucu önlemleri belirlemek
- Yüksek voltajlı sistemler üzerinde sadece yeterince kalifiye kişilerin çalışmasını sağlamak
- Gerekli iş ekipmanı ve koruyucu ekipmanların sağlanması
- Çalışanların düzenli olarak bilgilendirilmesi ve eğitilmesi
- İşletmedeki net sorumlulukların ve süreçlerin organize edilmesi
- Sağlık ve mesleki açıdan çalışanların uygunluğunun kontrol edilmesi
- İş sağlığı ve güvenliği alanında güvenilir ve yetkin kişilere (FHV) yazılı olarak görevlerin devredilmesi
Yüksek voltaj alanındaki yeterlilik seviyeleri – kim hangi işi güvenli bir şekilde yapmaya yetkilidir
DGUV, araçlardaki yüksek voltajlı sistemler üzerinde çalışmak için çeşitli yeterlilik seviyeleri tanımlamaktadır. Bunlar, eğitim düzeyine ve yeterliliğe bağlı olarak hangi faaliyetlere izin verileceğini belirlemektedir.
Tablo, hangi yeterlilik seviyelerinin elektrikli tahrik motoru, klima kompresörü, soğutucu akışkan ısıtma elemanı, çekiş bataryası ve yüksek voltaj kablosu gibi yüksek voltaj bileşenlerini sökme yetkisine sahip olduğunu ve hangilerinin olmadığını göstermektedir. Buna ek olarak yüksek voltaj servis fişinin anahtarlama durumu da dikkate alınmaktadır.
HELLA Academy, yüksek voltaj alanında uygulamaya yönelik eğitimlerle servisleri desteklemekte ve 1S ila 3S seviyeleri için yeterlilikler sunmaktadır. İçerikler, günlük servis rutininin gerekliliklerine göre uyarlanmış olup hem teorik bilgi hem de pratik beceriler kazandırmaktadır.
Yüksek voltaj yeterlilik seviyelerine genel bakış grafiği: Elektrik motoru, klima kompresörü, batarya, yüksek voltajlı araç sistemi ve YV kabloları gibi yüksek voltaj bileşenleri üzerinde çalışmak için dört yeterlilik seviyesi (S, 1S, 2S, 3S) ve bunların yetkilerini içeren matris.
Seviye S - Bilinçlendirilmiş kişi
Seviye 1S – Uzmanlık eğitimi alan kişi (FuP)
Seviye 2S - Yüksek voltajlı sistemler üzerinde çalışma uzmanı (FHV)
Seviye 3S – Gerilim altındaki YV sistemleri üzerinde çalışma uzmanı
Bakım ve onarım: Elektrikli araçlarda bakım ve onarım – güvenli, yapılandırılmış ve üretici firma spesifikasyonlarına göre
Elektrikli araçlar üzerinde yürütülen çalışmalar, ilk bakışta yüksek voltajlı bileşenlerle ilgili olmasa bile özel dikkat gerektirir. Modern sistemlerin sıkı ağ bağlantıları nedeniyle, geleneksel bileşenlere yapılacak basit müdahaleler bile yüksek voltajlı sistem üzerinde etkili olabilir. Bu nedenle, ilgili tüm tarafların güvenliğini her zaman garanti altına alan yapılandırılmış bir yaklaşım çok önemlidir.
İşletmede risk değerlendirmesi: Güvenli çalışmanın temeli
Çalışmalara başlamadan önce bir risk değerlendirmesi yapılmalıdır. Bu değerlendirme tüm koruyucu önlemlerin temelini oluşturur ve düzenli olarak ve güvenlikle ilgili değişiklikler olması durumunda gözden geçirilmeli ve uyarlanmalıdır. Bu konudaki sorumluluk, işletmedeki uzman ve sorumlu kişiye veya işverene aittir.
Çalışma yeri hazırlığı – her çalışmanın güvenli bir şekilde başlayabilmesi için
(1) Yalıtkan eldivenler, (2) Yüz koruması, (3) Koruyucu kıyafet/İş güvenliği ayakkabıları, (4) Voltaj test cihazı, (5) Yalıtımlı aletler, (6) Asma kilit, (7) Kurtarma kancaları, (8) Bariyerler, (9) İkaz levhaları
Güvenli bir çalışma süreci doğru hazırlık ile başlar:
- Çalışma yeri temiz olmalı, sınırları net bir şekilde belirlenmeli ve ikaz levhaları ile işaretlenmelidir.
- Bu işle ilgisi olmayan kişiler tehlike bölgesinden uzak tutulmalıdır.
- Kullanılan tüm aletler ve ölçüm ekipmanları yalıtımlı, test edilmiş ve kullanım amacına uygun olmalıdır. Kaldırma platformları ve diğer iş ekipmanları da elektrikli araçlarda kullanım için uygun olmalıdır.
- Öngörülen kişisel koruyucu ekipman (KKE) hazır bulundurulmalıdır.
- Bariyer ve güvenlik malzemeleri hazır bulundurulmalıdır. Bunlar arasında bariyer bantları, güvenlik dubaları, ikaz levhaları ve çalışma alanını işaretlemek için bariyerler bulunmaktadır.
Kişisel koruyucu ekipman (KKE) – her müdahalede temel koruma
Kullanılacak kişisel koruyucu ekipman, yapılacak işe ve üreticinin spesifikasyonlarına bağlıdır.
- Koruma sınıfı 0 yalıtkan eldivenler
- Tam yüz koruması (entegre vizörlü kask)
- Alev geciktirici, dağıtıcı koruyucu kıyafet
- Yalıtkan iş güvenliği ayakkabıları
Her kullanımdan önce KKE hasarlar açısından kontrol edilmelidir. Kusurlu ekipmanlar kullanılmamalıdır.
Acil durum önlemlerine ilişkin not:
Yalıtkan bir kurtarma kancası ve eksiksiz bir ilk yardım kiti, hazırda ve çalışma alanının hemen yakınında mevcut olmalıdır. Bu ekipman, bir elektrik kazası durumunda hızlı ve güvenli kurtarma için kullanılır ve eksiksizlik ve işlev açısından düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Alet gereksinimleri – neden sadece test edilmiş YV aletleri kullanılmalıdır
Yalıtımlı YV aleti, test edilmiş ve ≥ 1000 V için tasarlanmış
Yüksek voltajlı sistemler üzerinde yürütülecek çalışmalar için sadece onaylanmış ve test edilmiş aletler kullanılabilir. Bunlar geçerli standartlara uygun, yalıtılmış ve en az 1000 V voltaj mukavemetine sahip olmalıdır. Her kullanımdan önce görsel kontroller yapılması zorunludur. Sadece eksiksiz test edilmiş ve hasar görmemiş aletler gerekli güvenliği garanti eder.
Voltaj izolasyonu – her onarımdan önce güvenli kararlar
Herhangi bir bakım veya onarım çalışmasına başlamadan önce, prensip olarak her zaman aracın enerjisini kesmenin gerekip gerekmediği kontrol edilmelidir. Her zaman üretici spesifikasyonlarına uyulmalıdır. Belirsizlikler olması durumunda, güvenli olan yol seçilmelidir. Aracın enerjisi üreticinin talimatlarına uygun olarak kesilmelidir. İlgili tüm tarafların güvenliği birinci önceliktir.
Beş güvenlik kuralı – tüm YV çalışmaları için vazgeçilmez bir temel
Yüksek voltajlı sistemler üzerindeki çalışmalar için, elektrotekniğin kabul edilmiş beş güvenlik kuralı uyarlanmış bir biçimde geçerlidir:
- Enerjiyi kes
- Yeniden enerji vermeye karşı emniyete al
- Gerilim olmadığını tespit et
- Toprakla ve kısa devre yap
- Gerilim altında olan komşu bölgeleri ört veya kordon altına al.
Yüksek voltaj sistemi üzerinde çalışırken ilk üç güvenlik kuralı her zaman uygulanmalıdır. Dördüncü ve beşinci kuralların ek olarak gerekli olup olmadığı, ilgili münferit duruma bağlıdır. Üreticinin spesifikasyonlarına her zaman uyulmalıdır.
Uygulamada voltaj izolasyonu – üreticiler farklı yaptığı ve servislerin dikkate alması gerekenler
Örnek gösterim: BMS, 12 V araç elektrik sistemi aküsü üzerinden beslenir. 12 V beslemenin kesilmesi durumunda yüksek voltaj kontaktörleri açılır.
1. 12 V akü 2. Piroteknik batarya ayırma 3. BMS (Batarya Yönetim Sistemi)
4. Yüksek voltajlı batarya (YV batarya) 5. Yüksek voltaj kontaktörü (+) 6. Yüksek voltaj kontaktörü (–)
7. Yüksek voltaj bağlantısı (+) 8. Yüksek voltaj bağlantısı (–)
Elektrikli araçlar üzerindeki çalışma, araç üreticisine bağlı olarak süreç açısından farklılık gösterir.
Bu nedenle, 12 voltluk bileşenlerin değiştirilmesi de dahil olmak üzere tüm çalışmalarda her zaman ilgili üreticinin talimatlarına uyulmalıdır.
Bazı üreticiler, örneğin akıllı akü sensörünü değiştirirken, 12 voltluk araç elektrik sistemine herhangi bir müdahalede bulunmadan önce, yüksek voltaj sisteminin enerjisinin kesilmesini şart koşar. Bu talimata uyulmazsa, yüksek voltaj kontaktörleri yük altında açılabilir ve sonuç olarak hasar görebilir.
Voltaj izolasyon prosedürünün kendisi de münferit üreticiler arasında farklılık gösterebilir.
Bir araçta yüksek voltaj sisteminde voltaj olmadığının uygun bir ölçüm cihazı kullanılarak doğrulanması ve kaydedilmesi gerekirken, diğerinde bu durum, yüksek voltaj sisteminin arızasız olması koşuluyla, gösterge panelindeki bir gösterge veya mesajla onaylanır.
Elektrikli araç üzerindeki tüm çalışmalarda, ilgili araç üreticisinin enerjiyi kesme ve test talimatlarına eksiksiz olarak uyulmalıdır.
Ancak bu şekilde istenmeyen voltajların mevcut olmadığından ve yüksek voltaj kontaktörlerinde veya kontrol ünitelerinde hasar oluşmadığından emin olunabilir.
Sonuç: Sonuç ve görünüm
Elektromobilite, günlük servis rutinini temelinden değiştiriyor. Yeni bileşenler ve teşhis prosedürlerine ek olarak, odak noktası öncelikle güvenliktir. Yüksek voltaj sistemi üzerindeki çalışmalar sadece yüksek voltaj eğitimi almış kalifiye uzman personel tarafından gerçekleştirilmelidir. Teknik ilkeleri, yeterlilik seviyelerini ve güvenlik gereksinimlerini erken bir aşamada öğrenen servisler, belirgin bir bilgi avantajı elde eder ve kendilerini modern araç teknolojisi için yetkin ortaklar olarak konumlandırırlar.
E-mobilitenin daha da yaygınlaşmasıyla birlikte, yüksek voltajlı sistemleri güvenli ve profesyonel bir şekilde test edebilecek ve üretici spesifikasyonlarına göre onarım yapabilecek uzman teknisyenlere olan ihtiyaç da artmaktadır. Aynı zamanda, bilinen sistemlerin büyük bir kısmı muhafaza edilmektedir. Düşük voltaj alanındaki kanıtlanmış teknik bilgi ile yüksek voltaj segmentindeki hedefe odaklı kalifikasyonun birleşimi, elektrikli araçlarla güvenli bir şekilde çalışmanın temelini oluşturmaktadır.
Sürekli geliştirme eğitimi, güvenilir teknik bilgiler ve yaşatılan bir güvenlik kültürü, servislerin elektromobilite çağında başarılı bir şekilde çalışmaya devam edebilmeleri için çok önemlidir. Değişim halihazırda devam etmekte, uzmanlık bilgisi ve sorumlulukla aktif olarak şekillendirilmektedir.