BĄDŹ NA BIEŻĄCO!

Ukazujący się co dwa tygodnie bezpłatny biuletyn HELLA zawiera informacje o nowościach z HELLA TECH WORLD

Aktualności!
Pokaż pozostałe informacje o naszym biuletynie Ukryj pozostałe informacje o naszym biuletynie
 

Ukazujący się co dwa tygodnie bezpłatny biuletyn HELLA zawiera informacje o nowościach z HELLA TECH WORLD – na przykład:

  • Nowe wskazówki dotyczące napraw konkretnych pojazdów
  • Informacje techniczne – od wiedzy podstawowej aż po porady diagnostyczne
  • Nowe produkty
  • Ważne dla warsztatów akcje marketingowe i loterie

Wystarczy tylko podać swój adres e-mail. Jeżeli chcesz zrezygnować z abonowania biuletynu informacyjnego, kliknij tutaj.

SYSTEM MONITOROWANIA CIŚNIENIA W OPONACH (TPMS)

W tym miejscu znajdziesz pożyteczną wiedzę i ważne wskazówki dotyczące systemów monitorowania ciśnienia w oponach pojazdów.

Od końca 2014 roku wszystkie pojazdy są seryjnie wyposażane w system monitorowania ciśnienia w oponach. System ten ostrzega przed zbyt niskim ciśnieniem w oponach i chroni przed nadmiernym zużyciem paliwa oraz uszkodzeniami opon. Osoby zainteresowane techniką znajdą tu wiele szczegółowych informacji na temat wariantów systemu, praktyczne porady dotyczące wymiany kół i ważne wskazówki obowiązujące przy montażu opon.

Ważna zasada bezpieczeństwa
Poniższe informacje i porady praktyczne zostały przygotowane przez firmę HELLA w celu zapewnienia profesjonalnego wsparcia dla warsztatów samochodowych. Informacje udostępnione na tej stronie internetowej powinny być wykorzystywane tylko przez odpowiednio wykwalifikowany personel.

 

SYSTEM MONITOROWANIA CIŚNIENIA W OPONACH (TPMS): PODSTAWY

Ciśnienie gazu w oponach stanowi ważny czynnik bezpieczeństwa samochodu. Najczęstsze uszkodzenia opon są spowodowane powolną stratą ciśnienia. Kierowcy pojazdów często zauważają to jednak zbyt późno. Zbyt niskie ciśnienie w oponach powoduje zwiększone zużycie paliwa i pogorszenie właściwości jezdnych. Wiąże się z tym również wzrost temperatury opon i ich większe zużycie. W konsekwencji zbyt niskiego ciśnienia może dojść do nagłego rozerwania opony. Oznacza to ogromne ryzyko dla wszystkich pasażerów. Dlatego od listopada 2014 r. wszystkie nowe pojazdy w UE muszą być wyposażone w system monitorowania ciśnienia w oponach (TPMS).

 

Również handel ogólnodostępnymi częściami oferuje różne systemy przeznaczone do doposażania pojazdów. Systemy monitorowania ciśnienia w oponach nadzorują ciśnienie w oponach i temperaturę opon. Systemy TPMS są dostępne na rynku już od dawna, zwłaszcza w pojazdach klasy wyższej. W Stanach Zjednoczonych są one wymagane w nowych pojazdach już od wielu lat. Dlatego każdy warsztat powinien zapoznać się z tym tematem. Już podczas wymiany kół brak wiedzy o tych systemach może spowodować pogorszenie działania systemu TPMS.

 

Istnieją dwa całkowicie różne systemy – bezpośredni i pośredni system monitorowania ciśnienia w oponach.

POŚREDNI SYSTEM TPMS: SPOSÓB DZIAŁANIA

W przypadku systemów pomiaru pośredniego monitorowanie ciśnienia jest realizowane za pośrednictwem czujników ABS w pojeździe. Sterownik ABS wykrywa spadek ciśnienia w oponie w oparciu o zmieniony obwód toczny. Opona o mniejszym ciśnieniu wykonuje więcej obrotów niż opona o ciśnieniu prawidłowym. Systemy te nie są jednak tak dokładne jak systemy mierzące bezpośrednio. W ich przypadku ostrzeżenie pojawia się dopiero po spadku ciśnienia o ok. 30%.

 

Ich zaletą jest stosunkowo niska cena, gdyż umożliwiają one wykorzystanie wielu istniejących już komponentów pojazdu. Konieczne jest tylko dostosowanie oprogramowania układu ABS oraz dodatkowy wskaźnik na desce rozdzielczej.

BEZPOŚREDNI SYSTEM TPMS: SPOSÓB DZIAŁANIA

Znacznie dokładniejsze, choć bardziej skomplikowane i droższe, są systemy pomiaru bezpośredniego. Tutaj każde koło wyposażone jest w czujnik zasilany baterią. Mierzy on temperaturę i ciśnienie w oponie, przesyłając te wartości pomiarowe bezprzewodowo do sterownika TPMS lub do modułu wskaźnikowego. Do transmisji sygnału radiowego służy jedna lub kilka anten.

 

Systemy bezpośrednie porównują ciśnienie w oponach z wartością odniesienia zapisaną w sterowniku TPMS. Zaletą tego procesu jest możliwość wykrycia utraty ciśnienia w kilku oponach jednocześnie. Dlatego przy wymianie opon konieczna może być ponowna kalibracja lub ponowne zakodowanie czujników.

 

Inną wadą systemów z pomiarem bezpośrednim jest konieczność wymiany baterii po upływie ok. 5 do 10 lat. Ponieważ w zależności od producenta stanowią one jedną całość z czujnikiem, oznacza to często konieczność wymiany całego zespołu czujnika.

 

Konieczność wymiany baterii jest wystarczająco wcześnie sygnalizowana przez zespół wskaźnikowy, dzięki czemu nie może dojść do nagłej awarii systemu. Przy wymianie kół z oponami letnimi na koła z oponami zimowymi należy zwracać uwagę na zamontowanie dodatkowych lub przemontowanie istniejących czujników. Aby podczas montażu opon nie doszło do uszkodzenia lub wystąpienia zakłóceń, należy przestrzegać kilku ważnych punktów.

NA CO NALEŻY ZWRACAĆ UWAGĘ PRZY MONTAŻU KÓŁ I OPON?: PORADY PRAKTYCZNE

Przed wymianą kół lub opon należy zawsze zwrócić uwagę na to, czy pojazd jest wyposażony w system TPMS. Można to rozpoznać np. po wielobarwnych wentylach, wielobarwnych zakrętkach wentyli, symbolu w zestawie wskaźników lub dodatkowym module wskaźnikowym (w przypadku systemów doposażonych). Dobrze jest spytać klienta o system TPMS już w chwili przyjmowania pojazdu do warsztatu i zwrócenie mu uwagi na związane z nim specjalne wymagania.

W przypadku aktywnych systemów należy zwrócić uwagę na następujące punkty:

  • Przy demontażu opon łyżkę można zakładać po obu stronach opony tylko po stronie przeciwległej do wentyla (ilustracja 1).
  • Przy zakładaniu opony głowicę montażową wsuwać ok. 15 cm za wentylem (ilustracja 2).
  • Unikać działania jakiejkolwiek siły na czujnik.
  • Do demontażu i montażu opon dozwolone jest powlekanie obrzeża opony i krawędzi obręczy tylko preparatem montażowym lub roztworem mydła. Stosowanie pasty montażowej może spowodować zaklejenie powierzchni filtracyjnej układu elektronicznego czujnika.
  • Czujnik można czyścić tylko suchym, niepozostawiającym włókien czyściwem. Nie wolno stosować sprężonego powietrza, środków czyszczących i rozpuszczalników.
  • Przed montażem nowej opony sprawdzić, czy zespół czujnika nie jest zanieczyszczony lub uszkodzony i czy jest dobrze zamocowany.
  • Wymienić wkład wentyla lub wentyl (w zależności od wymogów producenta), zachować wymagany moment dokręcający.
  • Po zakończeniu montażu przeprowadzić ewentualną kalibrację lub ponowne kodowanie przy zimnych oponach.
  • Dodatkowo przestrzegać wymogów producenta pojazdu i systemu.

 

Ze względu na to, że na rynku istnieje szereg systemów różnych producentów, należy w miarę możliwości przestrzegać instrukcji montażu wydanej przez właściwego producenta.

SYSTEMY MONITOROWANIA CIŚNIENIA W OPONACH (TPMS): PRZEGLĄD

System Producent Opis Zastosowanie
TSS Beru Tire Safety System – bezpośrednio mierzący
TPMS z czterema oddzielnymi antenami
Audi, Bentley, BMW, Ferrari, Land Rover, Maserati, Maybach, Mercedes, Porsche, VW, pojazdy użytkowe
SMSP Schrader, dystrybucja w Niemczech: Tecma Bezpośrednio mierzący TPMS z jedną anteną centralną Citroen, Opel, Peugeot, Renault, Chevrolet, Cadillac
DDS Continental Teves Deflection Detection System – pośrednio mierzący TPMS BMW, Mini, Opel
TPMS Continental Teves Tire Pressure Monitoring System – bezpośrednio mierzący TPMS Opel
VDO BMW, Citroen, Fiat, Ford, Honda, Hyundai, Infiniti, Jaguar, Jeep, Kia, Lada, Lancia, Land Rover, Mazda, Mercedes Benz, Mini, Mitsubishi, Nissan, Peugeot, Renault, Suzuki, Tesla, Volkswagen, Volvo
Warn Air Dunlop Pośrednio mierzący TPMS BMW, Mini
Tire Guard Siemens VDO Bezpośrednio mierzący TPMS z czujnikiem zintegrowanym trwale w oponie, bez baterii Renault
Smar Tire Dystrybucja: Seehase Bezpośrednio mierzący TPMS przeznaczony do doposażania Uniwersalny
X-Pressure Pirelli Bezpośrednio mierzący TPMS przeznaczony do doposażania Uniwersalny
Road Snoop Nokian Bezpośrednio mierzący TPMS przeznaczony do doposażania Uniwersalny
Magic Control Waeco Bezpośrednio mierzący TPMS przeznaczony do doposażania Uniwersalny

Bez gwarancji

TIRE SAFETY SYSTEM (TSS) BERU: PORADY DLA WARSZTATÓW

System TSS firmy Beru jest montowany seryjnie przez wielu producentów pojazdów, a ponadto jest dostępny jako osprzęt dodatkowy bądź przeznaczony do doposażania. Firma BMW nazywa system Beru „RDC” (Reifen Druck Control = system kontroli ciśnienia w oponach), natomiast w samochodach Mercedes i Audi jest on nazywany „systemem monitorowania ciśnienia w oponach”. Składa się on z czterech (lub pięciu w przypadku dodatkowego monitorowania koła zapasowego) wentyli aluminiowych, modułów elektronicznych kół (czujników kół), anten i sterownika. Moduł elektroniczny koła i wentyl są montowane w obręczy. Odbiorniki radiowe znajdują się w nadkolach. W przypadku systemów montowanych seryjnie, moduł wskaźnikowy jest zintegrowany w zespole wskaźników.

Ilustracja 1 pokazuje poszczególne elementy systemu:

  • Moduł elektroniczny koła (1)
  • Moduł elektroniczny koła z wentylem opony (2)
  • Zatrzaski mocujące (3)
  • Antena (4)
  • Sterownik (5)

 

W przypadku systemów doposażonych montowany jest oddzielny moduł wskaźnikowy. Podczas demontażu i montażu kół bądź opon należy przestrzegać wymienionych wyżej punktów. Moduł elektroniczny koła należy wymienić w razie stwierdzenia widocznych uszkodzeń obudowy lub zanieczyszczenia powierzchni filtracyjnej.

 

Kompletny wentyl wymieniać w następujących przypadkach

  • Wymiana modułu elektronicznego koła.
  • Poluzowana śruba samozabezpieczająca (Torx) lub nakrętka złączkowa wentyla (nie dokręcać).
  • Punkty mocowania modułu elektronicznego koła odstają na ponad milimetr.

 

Montaż modułu elektronicznego koła oraz

  • wentyla opony ułatwia ilustracja 2:
  • Przełożyć samozabezpieczającą śrubę mocującą (1) przez obudowę modułu elektronicznego koła (2) i wkręcić w wentyl na dwa do trzech obrotów.
  • Przełożyć wentyl (3) przez odpowiedni otwór w obręczy, założyć podkładkę dystansową (4) i dokręcić nakrętkę złączkową (5) do momentu kontaktu z powierzchnią przylgni.
  • Wsunąć trzpień montażowy (7) w otwór promieniowy wentyla i dokręcić nakrętkę złączkową momentem 3,5 do 4,5 Nm. Wyciągnąć trzpień montażowy, w przeciwnym razie nastąpi uszkodzenie opony w trakcie dalszego montażu.
  • Lekko docisnąć moduł elektroniczny koła do łoża obręczy. Punkty przylegania muszą dokładnie przylegać do łoża. Następnie dokręcić śrubę mocującą momentem
  • 3,5 do 4,5 Nm.
  • Po zakończeniu montażu opony wkręcić na wentyl zakrętkę (6).

Po wymianie kół lub opon, zamianie pozycji kół, wymianie czujników kół lub świadomej zmianie ciśnienia w oponach (np. przed pełnym obciążeniem pojazdu), system TSS przejmuje nowe wartości ciśnienia. W tym celu wszystkie opony muszą zostać napompowane pod wymaganym lub specjalnie wybranym ciśnieniem. Po naciśnięciu przycisku kalibracji wartości zostają zapamiętane. System sprawdza następnie, czy wartości ciśnienia są wiarygodne (np. w oparciu o ciśnienie minimalne lub różnice pomiędzy lewą i prawą stroną). Jeżeli np. w ramach sezonowej zmiany opon koła są transportowane w bagażniku pojazdu, znajdują się one w zasięgu sterownika. Gdy wymieniane koła były już przyporządkowane do systemu, sterownik zamiast typowych czterech (bądź pięciu z kołem zapasowym) otrzymuje teraz osiem lub dziewięć sygnałów. W takim przypadku system informuje, że „jest niedostępny”.

 

Taki sam efekt może wystąpić, gdy w pobliżu znajdują się wyjęte koła lub koła innego pojazdu wyposażonego w system TPMS. Należy również zwrócić uwagę klienta na konieczność ponownej kalibracji systemu w takiej sytuacji. Kalibracja seryjnego systemu TSS zależy od rodzaju pojazdu. Odpowiednie instrukcje można znaleźć na stronach internetowych firmy Beru.

RADA PRAKTYCZNA

Jeżeli koło zapasowe jest monitorowane przez system TPMS, to po demontażu należy je zamontować dokładnie w tej samej pozycji, w której znajdowało się przed demontażem. Zwłaszcza w ramach przeglądu bądź po sprawdzeniu ciśnienia w oponach, np. w przypadku samochodów BMW E60 i E65 należy zwrócić uwagę, by po zamontowaniu koła zapasowego wentyl opony znalazł się ponownie w pozycji godziny 9. Tylko w tej pozycji odbiornik wykrywa sygnały nadajnika.

 

System SMSP firmy Schrader stosują zwłaszcza producenci francuscy. Różni się on faktem posiadania tylko jednego odbiornika radiowego (anteny).

 

Pozycje kół rozróżnia się na podstawie kolorowego oznakowanie wentyli.

  • Zielony pierścień = lewy przód
  • Żółty pierścień = prawy przód
  • Czerwony pierścień = lewy tył
  • Czarny pierścień = prawy tył

 

Po montażu opon lub po wymianie czujnika konieczne może być zakodowanie czujników, jeżeli jedna z anten nie rozpoznała różnych miejsc montażu kół lub nastąpiło przerwanie połączenia bezprzewodowego. Ze względu na fakt, że układ elektroniczny tego systemu mierzy ciśnienie podczas postoju pojazdu tylko co 15 minut i przesyła wartości pomiarowe do sterownika tylko raz na godzinę, oprócz testera diagnostycznego do kodowania potrzeby jest też tak zwany „aktywator wentyli”.

 

Wzywa on bezprzewodowo czujniki do przesłania wartości pomiarowych do sterownika.

Testery diagnostyczne, np. Hella Gutmann mega macs 42 SE, 56, 66 lub PC potrafią ponadto odczytywać treść rejestratora błędów oraz wartości rzeczywiste systemów TPMS i usuwać ewentualne kody błędów.

 

Kodowanie przebiega w następujący sposób:

  • Podłączyć tester diagnostyczny do pojazdu
  • Uruchomić program do kodowania
  • Przy użyciu aktywatora wentyli odczytać kody wentyli

RADA PRAKTYCZNA

Po demontażu kół (np. podczas naprawy hamulców) konieczne jest ich ponowne zamontowanie w tym samym miejscu, z którego zostały wymontowane. W przeciwnym razie może dojść do błędnych wskazań w systemie TPMS (np. Renault Laguna 2).

 

Prawie wszystkie systemy monitorowania ciśnienia w oponach przesyłają dane na częstotliwości 433 MHz. To pasmo częstotliwości jest jednak wykorzystywane także przez inne urządzenia radiowe, słuchawki bezprzewodowe, instalacje alarmowe czy napędy bram garażowych. Należy o tym pamiętać w razie wystąpienia zakłóceń systemu TPMS. Aktualne trendy rozwojowe skupiają się na małych, nieposiadających baterii systemach aktywnych (wykorzystujących technologię transponderową), które są tylko wklejane w osnowę opony lub integrowane w oponie. Te systemy pracują w paśmie 2,4 GHz, znacznie mniej czułym na zakłócenia i oprócz wartości temperatury oraz ciśnienia mogą przesyłać dodatkowe informacje np. o stanie jezdni czy parametrach zużycia.

Systemy monitorowania ciśnienia w oponach stały się dziś tak samo nieodzownym elementem wyposażenia pojazdów, jak układ ABS czy klimatyzacja.

 

Niezależnie od stosowanej technologii monitorowania nie należy jednak zapominać o jednym. System TPMS nie koryguje samoczynnie ciśnienia w oponach oraz nie informuje ani o wieku, ani o głębokości profilu opony. Dlatego również w przyszłości konieczne będzie regularne sprawdzanie opon jako najważniejszego połączenia pomiędzy pojazdem a nawierzchnią drogi.

USTAWODAWSTWO UE W ZAKRESIE KONTROLI CIŚNIENIA W OPONACH: WARTO WIEDZIEĆ

10 marca 2009 r. Parlament Europejski w Strassburgu oficjalnie zatwierdził propozycję rozporządzenia (nr WE 661/2009) Komisji, dotyczącą ułatwienia homologacji typów pojazdów w Europie. Rozporządzenie to przewidywało obowiązkowe wprowadzenie sprawdzonych już technologii, między innymi systemów monitorowania ciśnienia w oponach (TPMS). „Pojazdy kategorii M1 / M1G wyposażone są w precyzyjny system monitorowania ciśnienia w oponach, który w razie potrzeby jest w stanie uprzedzić kierowcę przebywającego wewnątrz pojazdu o spadku ciśnienia w dowolnej oponie, co ma znaczenie dla optymalnego zużycia paliwa oraz bezpieczeństwa ruchu drogowego. Wdrażanie tego rozporządzenia następowało stopniowo: od listopada 2012 r. wszystkie nowo homologowane typy pojazdów musiały być wyposażone w system monitorowania ciśnienia w oponach, a od listopada 2014 r. wymóg ten dotyczy już wszystkich nowo rejestrowanych pojazdów.